Tản mạn về Fishbone diagram (biểu đồ xương cá)

1. Công cụ FISHBONE là gì ?
Đó là công cụ phân tích nguyên nhân và hậu quả của một vấn đề. Biểu đồ FISHBONE đã được sáng lập bởi tiến sĩ Kauro Ishikawa của trường đại học Tokyo Nhật Bản vào năm 1943. Nó được mang tên FISHBONE vì được vẽ theo hình xương cá : đầu cá là hậu quả, từng xương cá là nguyên nhân gốc và các nhánh xương là nguyên nhân phụ.

2.Khi nào dùng công cụ FISHBONE ?
• Khi có nhu cầu tìm hiểu một vấn đề để xác định nguyên nhân gốc
• Khi muốn tìm hiểu tất cả các lý do có thể có tại sao một tiến trình giải quyết vấnđề gặp những khó khăn, các vấn đề hoặc những thất bại.
• Khi có nhu cầu nhận diện các lãnh vực thu thập thông tin
• Khi muốn tìm hiểu lý do một tiến trình không đưa đến những kết quả mong
muốn.

3. Biểu đồ FISHBONE được xây dựng như thế nào ?
Các bước thực hiện :
Bước 1 : Vẽ biểu đồ xương cá
Bước 2 : Liệt kê vấn đề chính cần phân tích ở “ đầu cá”
Bước 3 : Đặt tên cho mỗi nhánh xương cá, ví dụ như : Con người, chính sách, môi trường làm việc, phương pháp ( lãnh vực phân tích hay là nguyên nhân
gốc)
Bước 4 : Sử dụng kỹ thuật “động não” để xác định các yếu tố ở từng lãnh vực nêu trên có thể ảnh hưởng đến vấn đề. Nhóm tự hỏi “ Cái gì gây ra?”
Bước 5 : Lập lại cách thức này với mỗi yếu tố của lãnh vực để phát hiện các yếu tố nhánh phụ. Nhóm tiếp tục tự đặt câu hỏi :”Tại sao cái đó xảy ra?”
Bước 6 : Tiếp tục cho đến khi không còn thông tin hữu ích nữa.
Bước 7 : Phân tích các kết quả của “xương cá” sau khi được mọi người trong nhóm nhất trí với luợng thông tin thu thập được theo từng lãnh vực.
Bước 8 : Nhóm thỏa thuận về thử tự ưu tiên về tầm quan tr5ong của các nguyên nhân được nêu và đó là nhũng nguyên nhân gốc cần có giải pháp khắc
phục.

Ví dụ như :
1. Tại sao xe anh không chạy được nữa ?
- Tại vì hết xăng
2. Tại sao lại hết xăng?
- Tại tôi chưa đổ xăng
3. Tại sao anh chưa đổ xăng ?
- Tại tôi không có tiền
4. Tại sao anh không có tiền ?
- Tại tôi nhậu hết rồi !
5. Tại sao anh nhậu hết tiền ?
- Tại tôi nghiện rựou và thích vui chơi với bạn bè.

Việc sử dụng 5 Whys trong lúc sử dụng công cụ “Xương cá” sẽ giúp chúng ta đi sâu vấn đề để có thể phát hiện cái gốc rễ thật sự của nó và như vậy mới có được những giải pháp đúng. Đây là một công cụ lý thú. Một mặt nó dễ thực hiện và áp dụng. Tuy nhiên, sẽ là sai lầm khi áp dụng mà không có được ít nhất vài kỹ năng trong tổ chức như biết cách
cùng làm việc với người khác, đi tìm chân lý, cởi mở với những ý kiến khác nhau.

Tài liệu tham khảo
1. Http://www.quickmba.com/strategy/swot
2. Http://www.sdcoe.k12.ca.us/score/actbank/tfish.htm

Tư duy bằng biểu đồ xương cá

=
Trong số các công cụ cải tiến chất lượng thì các công cụ xử lý dữ liệu không dùng số thường được dùng để phân tích nguyên nhân của các vấn đề và tìm ra các cơ hội cải tiến, trong đó công cụ hay dùng là biểu đồ xương cá.

Biểu đồ xương cá (biểu đồ nhân quả) được sử dụng để phân tích các mối quan hệ nhân quả, thông tin các mối quan hệ nhân quả, tạo điều kiện thuận lợi giải quyết vấn đề từ triệu chứng, nguyên nhân đến giải pháp. Đây là công cụ đặc biệt quan trọng khi phân tích cải tiến chất lượng, thực hiện hành động khắc phục phòng ngừa.

Biểu đồ nhân quả là một công cụ được sử dụng để suy nghĩ và trình bày mối quan hệ giữa một kết quả đã cho (ví dụ sự biến động trong một đặc trưng chất lượng) và nguyên nhân tiềm tàng của nó. Nhiều nguyên nhân tiềm tàng có thể ghép lại thành hạng mục chính và hạng mục phụ để trình bày giống như một xương cá. Vì vậy biểu đồ này còn được gọi là biểu đồ xương cá. Biểu đồ này thường được xây dựng theo nhóm, nhưng cũng có thể được xây dựng cho cá nhân có hiểu biết và kinh nghiệm về quá trình thích hợp.

Chúng ta thực hiện xây dựng biểu đồ này bằng cách đi ngược từ kết quả (hoặc hiện tượng xảy ra) lần ra các nguyên nhân (hay các giải pháp tác động cần thiết). Các bước thực hiện như sau:

- Xác định rõ và ngắn gọn kết quả (hiện tượng),

- Xác định các hạng mục chính về các nguyên nhân có thể có. Chú ý các yếu tố để xem xét gồm: hệ thống thông tin và dữ liệu; môi trường; thiết bị; vật liệu; các phép đo; phương pháp; con người.

- Bắt đầu xây dựng một biểu đồ bằng việc xác định kết quả trong một ô ở bên phải và xác định vị trí các hạng mục chính như là “nguồn sinh” ra ô “ kết quả” đó (xem hình).

- Phát triển biểu đồ bằng việc suy nghĩ và viết mọi nguyên nhân ở cấp tiếp theo và tiếp tục thủ tục này cho đến các cấp cao hơn. Một biểu đồ được xây dựng tốt sẽ không có ít nhánh hơn hai cấp, và thường có ba hoặc nhiều cấp hơn.

Lựa chọn và xác định một số lượng nhỏ (3-5) các nguyên nhân ở mức cao nhất có thể có ảnh hưởng lớn nhất đến hiệu quả và đòi hỏi có hoạt động thêm nữa như thu thập số liệu, nỗ lực kiểm soát.v.v…

Một phương pháp khác có thể thiết lập biểu đồ nhân quả là tấn công não về tất cả các nguyên nhân có thể có rồi ghép chúng thành hạng mục chính và hạng mục phụ, có sử dụng biểu đồ quan hệ như đã nêu ở trên.

Trong một số trường hợp nào đó, việc lập danh mục các bước chính của một quá trình được coi như là hạng mục chính có thể là có lợi, ví dụ khi tiến trình của một quá trình là kết quả được

xem xét để cải tiến. Lập biểu đồ tiến trình thường có lợi trong việc xác định các bước này.

Khi đã xây dựng xong, biểu đồ này có thể trở thành một “công cụ sống” với những chi tiết tinh hơn được bổ sung cập nhật như là kiến thức và kinh nghiệm mới đã đạt được.

About these ads

2 phản hồi (+add yours?)

  1. blackcloz
    Tháng 5 09, 2011 @ 10:42:38

    Cám ơn bạn về bài viết hữu ích :) Mình đang cần vẽ biểu đồ FISHBONE, bạn có thể cho mình hỏi chút là công cụ nào để có thể vẽ được loại biểu đồ này không ? Mình cám ơn nhiều :)

    Trả lời

    • BLUE GALAXY GROUP
      Tháng 5 29, 2011 @ 20:45:39

      Chào bạn, cám ơn bạn đã quan tâm. Fishbone diagram này thật ra mình cũng ít sử dụng, nên mình chỉ có thể chia sẻ với bạn chút ít về nó. Mình thường sử dụng giấy trắng, vì trong mọi phương pháp sáng tạo, việc viết ra giấy sẽ làm cho mình được tự do sáng tạo, luồng suy nghĩ cũng phong phú, đa dạng hơn, nên mình không thích sử dụng phần mềm lắm. Với biểu đồ xương cá, bạn có thể vẽ ở đầu cá là vấn đề mình đang gặp phải, rồi từ đó theo các nhánh xương, mình sẽ tìm ra các nguyên nhân theo từng cấp độ, hình vẽ trong bài của mình hơi ngược lại 1 chút là vì tổng hợp các nguyên nhân lại mình mới suy ra được Kết quả. Hy vọng bài viết có ích đôi chút cho bạn.

      Trả lời

Gửi phản hồi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Số lượt xem

  • 8,164 lượt truy cập
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: